कस्तो छ त कोरोना भइरस संक्रमणको तथ्याङ्क ? बच्चा तथा किशोरहरुमा जोखिम कम, ८० वर्ष भन्दा माथि उमेर समुहका उच्च जोखिममा

दूरबिन नेपाल     २१ फाल्गुन २०७६, बुधबार ०२:४९    

Anil Baral Real Estate

डा.अविन ओझा
सन् २०१९ को करिव करिव अन्त्य तिर चीनको वुहान प्रान्तबाट सुरुवात भएको मानिने कोरोना भाइरसले आज अन्टार्कटीका बाहेक अन्य सवै महादेशमा आफ्नो कहर फैलाइ सकेको छ । कोरोना “जुवानोटिक” अर्थात मानिस र पशु वीच सर्ने खालको भाइरस हो । यो पशुबाट नै मानिसमा सरेको भन्ने छ । सुरुवाती लक्षणहरु जस्तो ज्वरो, खोकी, छोटो–छिटो स्वाशप्रश्वास हुदै क्रोनिक स्वाशप्रश्वास समस्या जस्तो निमोनिया भई मानिसमा अनेकन अंग फेल भएर मानिसको मृत्यु सम्म हनु सक्ने भएकोले कोरोनाको त्रास विश्वव्यापीरुपमा फैलिएको छ । यति बेला हरेक ब्याक्ति र राष्ट्रको मुख्य बहसको मुद्दा कसरी कोरोना भाइरसबाट बाँच्ने, कसरी कोरोनाको चुनौतिको सामना गर्ने भन्ने नै छ । कोरोना भाइरसको विश्वव्यापी कहरसँगै यो बायालजिकल पेन्डिमीक (जैविक महामारी) भन्दा पनि साइकालाजिकल ट्रमा (मनोवैज्ञानिक आघात) को रुपमा विश्व समुदाय वीच आएको छ । यस आलेखमा कोरोना भाइसर सम्बन्धी विभिन्न श्रोतबाट उपलब्ध तथ्याङ्क हरुको समिक्षा गरिएको छ ।


कस्तो छ त कोरोनाको महामारी ?
र्वल्ड मिटर इन्फो अनलाइन स्रोतको पछिल्लो एक तथ्याङ्क अनुसार विश्वब्यापी रुपमा ९२ हजार ८१९ मानिसहरुमा कोरोना भइरसको संक्रमण भएको छ । संक्रमित मध्ये ४८ हजार ४६९ जनाले स्वस्थ्यलाभ गरिसकेका छन भने ३ हजार १ सय ६४ जनाको मृत्यु भई सकेको छ । संक्रमणमा रहेका ४१ हजार १ सय ८१ मध्ये ७ हजार १ सय ६१ जना सम्बेदनशिल तथा जटिल स्वास्थ्य अवस्थामा छन, बांकी ३४ हजार २५ जना सामान्य अवस्थामा रहेका छन् ।
सोही वल्र्ड मिटर इन्फोको तथ्याङ्क अनुसार सवै भन्दा बढि चीनमा २ हजार ९ सय ७८ जनाको मृत्यु भई सकेको छ । अमेरीकामा ११० जनामा संक्रमण पुष्टि भएको छ । जसमध्ये यो आलेख तयार पार्दा सम्म ९ जनाको मृत्यु भईसकेको छ भने ९ जनाले स्वास्थ्य लाभ गरिसकेका छन् । हाल ८९ जना उपचारत छन् । उपचारत मध्ये ७ जनाको स्वास्थ्य अवस्था जटिल रहेको छ । नेपालमा भने १ जनमामात्र सक्रमण देखिएको सो व्यक्तिलेपनि स्वास्थ्य लाभ गरिसकेको तथ्याङ्कले देखाउंदछ ।

कोरोनाबाट उमेरगत मृत्यु कस्तो छ त ?
वल्र्ड मिटरर्स वेव साइटले विश्व स्वास्थ्य संगठनको तथ्याङ्क लाई लाई उद्धरण गर्दै उमेरगत हिसावले कोरोना भाइरसको मृत्युलाई प्रस्तुत गरेको छ । उक्त स्रोतका अनुसार कोरोना भाइरको संक्रमणमा परेका मध्येबाट ८० वर्ष भन्दा माथि उमेर समुहका संक्रमित मध्ये २१ दशमलव ९ प्रतिशतको मृत्यु भएको छ । ५० देखी ७९ वर्ष समुह संक्रमितहरु मध्ये १२ दशमलव ९ प्रतिशत, २० देखी ४९ वर्ष उमेर समुहका शुन्य दशमलव ८ प्रतिशत, १० देखी १९ वर्ष समुहका शुन्य दशमलव २ प्रतिशतको मृत्यु भएको छ । त्यसो त ९ वर्ष भन्दा कम उमेर समुह बाट हाल सम्म मृत्यु भएको छैन । हाल सम्मको मृत्यको तथ्याङ्क हेर्दा बच्चा तथा किशोरहरुमा जोखिम कम रहेको छ । पूर्व दीर्घ स्वास्थ्य समस्या नभएकाहरुमा प्राण जोखिम अत्यन्त न्यून रहेको यो आँकडाले देखाउंदछ ।

साँच्चिकै यो अहिले सम्मकै भयंकर महामारी हो त ?
सेन्ट्रल फर डिजिजेज कन्ट्रोल एण्ड प्रिभेन्सन (सीडीसी), अमेरीकाको फ्लु सीजन २०१९–२०२० को पछिल्लो प्रक्षेपण तथ्याङ्क अनुसार ३ करोड २० लाख देखी ४ करोड ५० लाखसम्म फ्लुको विरामी हुने, १ करोड ४० लाख देखी २ करोड १० लाखले मेडिकल सेवा लिने, मेडिकल सेवा लिन पुगेका मध्ये ३ लाख १० हजार देखी ५ लाख ६० हजार हस्पीटलमै वसेर सघन उपचार लिने अनुमान गरेको छ । यो सीजन फ्लु बाट १८ देखी ४६ हजार मानिसले ज्यान गुमाउन सक्ने अनुमान गरेको छ । त्यसो त अघिल्लो सीजन फ्लुबाट मर्नेको संख्या ६१ हजार रहेको सीडीसीको आँकडाले देखाउदछ । तर कोरोना भाइरसबाट मृत्यु हुनेको दर भने फ्लु भन्दा निकै ठूलो छ । गम्भिर तथ्य यो छ की, हाल को मृत्यु दर कोरोना भाइरसको तुलानात्म रुपमा निकै उच्च छ । विश्वव्यापी रुपमा कोरोनाबाट संक्रमित मध्ये ३ दशमलव ४ प्रतिशत ले ज्यान गुमाएका छन् भने मौसमी फ्लुका संक्रमित मध्ये १ प्रतिशत भन्दा कमले मात्र ज्यान गुमाउने गरेका छन् । हालको आँकडा अनुसार अमेरीकामा मृत्यु दर एकदम डरलाग्दो देखिएको छ । हालको तथ्याङ्क अनुसार संक्रमित मध्ये मृत्यु दर ८ दशमलव १ रहेको छ । अहिले सम्म मृत्यु हुनेमा पूर्व दिर्ध स्वास्थ्य समास्या रहेका उच्च उमेरका बढि छन् ।

कोराना भर्सेस सिजनल फ्लुको तुलना ।
यहाँ यो कोरोना र फ्लुको तथ्याङ्कको तुलना एवम् विश्लेषण किन जरुरी देखियो भने, कोरोना जति जैवीक महामारीको रुपमा देखा परेको छ त्यो भन्दा वढी मानोवैज्ञानीक आघातका रुपमा मनिसले लिएको र भाइरसले सक्रमण गर्नु पूर्व नै मानिसमा मानोवैज्ञानिक संत्रासले संक्रमित भएको पाइएको छ । मनिसमा एक खालको नैरश्यता, भय, एवम् पिडा पैदा भएको छ । जसले मानिसको इम्युन पावर (प्रतिरक्षा शक्ति) नै कमजोर बनाएको छ । जसका कारण भाइरसको संक्रमण बढ्ने सम्भावनालाई हामी आफैले नै बढाएका छौं । अवश्य पनि यसको बारेमा हामी सवैले सावधानी अपनाउनु पर्नेछ । विभिन्न मिडियामा आए झै विज्ञहरुले भने झैका पूर्व सर्तकताका उपायहरु अपनाउनुको विकल्प देखिदैन । तथापी, यसलाई एउटा जैविक माहामारीकै रुपमा मात्रै लिनु पर्दछ न कि मनोवैज्ञानीक आघात ।
अन्तमा,
प्राणघातक कोरोना भइरसको सक्रमण बाट बच्न सवै सजग रहनुको विकल्प छैन । हिजो सम्म यो उद्दगम क्षेत्र या संक्रमण क्षेत्रमा यात्रा (ट्राभल हिस्ट्री) गरेका मानिसहरुमा मात्र देखिएको थियो तर अव यो हरेका देशका लागी सामुदायिक विस्तार (कम्युनिटी स्प्रेड) को रुपमा फैलिई सकेको छ । कोरोना भाइरस अव सवै समुदायको लागी चुनौतिपूर्ण भएको छ । यस बाट जोगिन सवैले सावधानीका उपायारु अपनाउनु पर्ने छ । जस्तो, वारम्वार हात धुने,भिडभाडमा कम जाने या सम्भव भए सम्म जाँदै नजाने सर्वजानिक यातायातको कम प्रयोग गर्ने या सम्भव भए गर्दै नगर्ने । आम अवतजावत हुने स्थानमा हिड्–डुल गर्दा या सार्वजानिक साधनको प्रयोग गर्दा, निकै सर्तकता रहने । फ्लु लक्षणका मानिसको निकटता बाट सके सम्म पर रहने । सामान्य फ्लुका लक्षणहरु जस्तो रुघा, खोकी, ज्वरोको लक्षण छ भने पनि तुरुन्त डाक्टरको निगरानीमा पुग्नु सवै भन्दा बुद्धिमानी हुनेछ ।
:लेखक सीटी युनिभर्सीटी आफ न्युयोर्क अन्तर्गतको योर्क कलेजक प्राध्यापक हुन ।


२१ फाल्गुन २०७६, बुधबार ०२:४९ मा प्रकाशित