कोरोनाको महामारी र एनआरएनएको अवको बाटो

अन्जन चौलागाई 

एनआरएनए अमेरिकाको यस्तै चुनावी अभियानमा अघिल्लो पटक सहयात्रा गरेका कतिपय भर्भराउदा अनुहार, निश्चल र सुन्दर मनहरुलाई यो महामारीले हामीबाट अलग गराएको छ । अमेरिका जस्तो महाशक्ति राष्ट्रमा नै दर्जनौ नेपाली दाजुभाइ दिदी बहिनीहरु कोरोनाको महामारीबाट ज्यान गुमाउन बिबस हुनु भयो । यो महामारीले निम्त्याएको दुखद क्षणमा लास ब्यवस्थापन साथै पीडित र संक्रमित परिवारलाई एनआरएनए अमेरिकाले गरेको सहयोग प्रसंसनिय छ । शक्ति राष्ट्रहरुको जरै हल्लाएको कोरोना कहरमा सरोकारवाला सरकारी निकायसँग समन्वय गर्दै स्थानिय संघसंस्थासँग मिलेर एनआरएनए अमेरिकाले नेपाली समुदायको लागि थुप्रै कामहरु गर्यो ।

एनआरएनए भन्ने बित्तिकै मुख अर्कोतिर फर्काउने र नमिठो मान्दै यो संस्थाले के गर्छ र किन जोडिनु पर्छ भन्ने प्रश्न आउने गथ्र्यो । एनआरएनए अमेरिका भित्र बुद्धि सुवेदीजी लगायतका साथीहरुले महामारीको समयमा गर्नु भएको कामले अधिकांशलाई जवाफ दिएको छ । जसको कारण महामारीको समयमा समेत सदस्यता लिने उभार आयो । आलोचना गर्न सजिलो र काम गर्न निक्कै गाह्रो हुन्छ । राम्रो काम गरेर थुप्रै आलोचकहरुको मुख थुनिदिनु भएको छ बुद्धि सुबेदी लगायतका साथीहरुले ।

बिकसित र सुविधासंपन्न राष्ट्रका प्रमुखहरु देखि प्रख्यात कलाकार, खेलाडी र आम सर्वसाधारणलाई यो रोगले एउटै धरातलमा ल्याएको छ । अमेरिका देखि नेपालसम्म संक्रमितको औषधि उपचार र लास ब्यवस्थापनमा समान खालका समस्या छन् । महामारीको यस्तो भयाभह अवस्थामा एनआरएनए अमेरिकाले गरिरहेका कामहरु प्रसंसनिय छन् ।

कोरोना भन्दा डरलाग्दा महामारी विश्व मानव समुदायले झेलिसकेको छ । विगतमा भएका यस्तै महामारीहरुले अमेरिकाका आदिवासीहरु झण्डै सखाप नै भएका दुखद इतिहास पढ्न र सुन्न पाइन्छ । प्रभावशाली मिडियाको आगमन, सूचना प्रणालीमा भएको परिबर्तन र समाजिक सन्जालको दवदवाले पनि कोरोनाको महामारी नियन्त्रण र अपनाउनु पर्ने सतर्कताका लागि दवाव सिर्जन भएको छ ।

कोरोनाको महामारीसँगै विपद ब्यबस्थापनका पक्षमा देखिएका कमि कमजोरीका बिषयमा विश्व समुदायलाई नयाँ रणनीति अख्तियार गर्दै अगाडि बढ्नु पर्ने परिवेश निर्माण भएको छ । महामारीसँग जुद्दा राज्यको शासकीय स्वरुप, सुशासन र कार्यान्वयका पक्षमा के कस्ता कमजोरी छन् भन्ने सुक्ष्म रुपमा विश्लेषण भइरहेको छ । महामारीको समयमा शीघ्र र प्रभावकारी निर्णय क्षमता साथै ब्यबस्थापन चुस्त र परिणाममुखि हुनु पर्छ भन्नेमा सवै एक ठाउमा छन् । न्युनतम क्षतिमा महामारीलाई रोक्न सक्ने सामथ्र्य र संयन्त्रको बिकास कसरी गर्ने भन्नेमा बहस जारी छ ।

विज्ञान र प्रविधिको विकाससँगै सागुरिदै गएको विश्व समुदायमा झांगिएको आप्रवासन र सामाजिक स्वरुपमा देखिएको परिवर्तनले महामारीलाई नियन्त्रण गर्न धेरै कठिन बनाएको कतिपयको बुझाइ छ । यस्तो बेला नागरिकका आधारभुत लोकतान्त्रिक अधिकारलाई कुण्ठित गराउनु पर्छ भन्ने पक्षहरुले टाउको ठड्याउन सक्छन् । अनुदारबादीहरुले महामारी फैल्याएको आरोपमा आप्रवासीहरुलाई आक्रमण गरेका घटनाहरु पनि सार्वजनिक भएका छन् । कतिपय देशमा नेपालीहरु पनि यस्ता घटनाबाट आहत भएका छन् । महामारीले धन जनको नोक्सान त गरेकै छ , अव विश्वभर अनुदारवादी रैथानेहरुको निसानामा आप्रवासीहरु पर्ने खतरा बढेको छ । प्रवासी नेपालीहरुलाई यो बिषयमा एनआरएनएले समयमै सजग गराउनु पर्छ ।

अन्तराष्ट्रिय श्रमबजार र आप्रावासनको मुद्धा यो महामारीसँग जोडिएको छ । एनआरएनए यो कुरामा चनाखो हुनुपर्छ । बढ्दो बेरोजगारी, असुरक्षा र रोगसँगै बदलिदो मनोविज्ञानमा कारण आप्रवासी प्रति अनुदार भएका घटनाहरु विश्वभर देखिएको छन् । यस्ले निम्त्याउने परिणाम भनेको आप्रवासी नीतिमा हुने ठुलो परिबर्तन नै हो । यस बिषयमा एनआरएनएले प्रवासी नेपालीहरु वीचमा वहस थाल्नु पर्छ ।

अन्तराष्ट्रिय श्रम बजारमा रहेको लाखौ श्रमशक्तिको भविष्यको बारेमा नेपाल जस्तो विकासोन्मुख मुलुकले बेलैमा सोच्नु पर्छ । समयमै योजना बनाउन एनआरएनएले नेपाल सरकारलाई झकझक्याउनु पर्छ । त्यही श्रमशक्तिको रेमिट्यान्समा धानिएको नेपालको अर्थतन्त्र पनि धरासायी हुने खतरा छ । । यस्तो समयमा विश्वभर आफ्नो सन्जाल बनाएको एनआरएनएले प्रवासी नेपालीहरुको समस्याको पहिचान गरि संवन्धित देशका सरोकार पक्षसँग मिलेर काम गर्नुपर्छ । यसलाई बहन गर्न चुस्त कार्यसमिति चयन गर्दै नयाँ नेतृतव छान्नुपर्छ । यसैका लागि एनआरएनए अमेरिकाको चुनावी अभियनमा हामी होमिएका छौ ।

(अन्जन चौलागाई एनआरएनए अमेरिकाको २०२१–२३का लागि महासचिवको उम्मेदवार हुनुहुन्छ ।)